Problemi sa terminologijom – da li je biseksualnost transfobična?

Back to Press

Problemi sa terminologijom – da li je biseksualnost transfobična?

Iako podaci i zabeleške o biseksualnim osobama postoje odavno, o biseksualnosti kao identitetu se ozbiljnije priča nakon što je Alfred Kinsi ispitivao seksualnu praksu punoletnih Amerikanaca četrdesetih godina prošlog veka. 

Iako su tada bila prilično revolucionarna, ova istraživanja su danas gotovo u potpunosti prevaziđena, budući da se istopolna seksualna orijentacija „merila“ skalom od 1 do 5, ne uzimajući u obzir samoodređenje. 

Ali, istraživanja o seksualnoj praksi su u javnu sferu donele debatu o ljudima koji se nalaze na sredini svih podeoka, koji su „i tamo, i ovamo“. Podatak da postoje ljudi koji su praktikovali seks i sa muškarcima i ženama, odnosno da postoje oni koje privlače i muškarci i žene (model Klajn Grid iz 1987. godine je bio svojevrsna dopuna Kinsijeve skale, jer je uvažio i privlačnost ljudi, bez obzira da li seksualna praksa postoji ili ne) poslužio je kao plodno tle za biseksualne identitete.

U vreme kada biseksualni identitet kreće da značajnije promiče u javnoj sferi počinju i savremene debate o trans identitetima. Važno je napomenuti da u ovom periodu (rane sedamdesete) još uvek ne postoji kodifikovan i normiran jezik koji se tiče trans osoba i da su tada najvidljiviji trans ljudi bili mahom prepoznati isključivo kao dreg performeri. 

Sa jačanjem trans pokreta kreće da se razvija i jezik, odnosno da se pronalaze i koriste reči za onaj spektar ljudi unutar trans zajednice koji sebe ne vide nužno kao muškarce ili kao žene, koji rodni identitet vide kao promenljiv, koji sebe ne identifikuju ni sa jednim rodom i dr. Devedesetih godina prošlog veka prvi put nailazimo na termine poput rodno nebinaran, dženderkvir, arodan, rodno fluidan i dr.  

Vratimo se na biseksualnost; etimološki je ova reč neologizam, sačinjen od latinskih reči „bi“ koja znači dva i „seks“ koju prevodimo kao pol. 

Kako pouzdano znamo na osnovu nastanka samog termina da se biseksualnima označavaju ljudi koji sebe identifikuju kao osobe koje na neki način privlače i muškarci i žene, da li ovaj termin samim tim isključuje druge, nebinarne rodne identitete?

Odgovor LGBT+ pokreta je glasio „ne“, a on se pojavio u više oblika. Najpre je skovan novi termin kojom se označavaju osobe koje osećaju privlačnost bez obzira na rod. Tako je nastala panseksualnost.

Mnogi biseksualci/ke su rešili da se tako identifikuju kao pan. Međutim, nisu svi bili voljni da se odreknu identiteta koji je za njih imao intristično političko značenje zarad nekog koji je tek sveže skovan. 

Bi aktivisti su se okrenuli i drugoj strategiji, koja je naročito plodotvorna u engleskom jeziku – davanje naizgled zastarelim rečima novo značenje i drugačije ruho. Tako se u poslednjih par godina definicija biseksualnosti nešto izmenila, te se sve češće naglašava da „bi“ unutar ovog neologizma ne označava više dva pola, što jeste zastareo termin, već se to latinsko dva odnosi na sopstveni rodni identitet i na druge kao opšti pojam. Ovako je to u definiciji iznela biseksualna aktivistkinja Gabriel Blonder. Odnosno: biseksualac/ka sam jer me privlače oni koji su poput mene, i oni koji nisu poput mene.

Robin Oks, jedna od najvidljivijih biseksualnih aktivistkinja, tu promenu je označila u definiciji biseksualnosti koju je prihvatio gotovo ceo globalni bi pokret – Mogućnost da me privuku, emotivno i seksualno, ljudi koji nisu nužno istog pola i/ili roda poput mene, ne nužno u isto vreme i istog intenziteta. 

Iz ovoga proizilazi nova dilema – ako je panseksualnost skovana kao termin kojim se uvažava inkluzija prema nebinarnim identitetima, a biseksualnost je redefinisala svoje polazište – nisu li svi biseksualci istovremeno i panseksualci, i obratno? 

Naizgled deluje komplikovano za pojmiti i ima istine u tome da se ovi identiteti umnogome prepliću. Ali, postoji razlika i ona se odnosi na ulogu rodnog identiteta u osećaju seksualne i/ili emotivne privlačnosti. 

Najjednostavnije rečeno, panseksualnost stavlja rodni identitet u drugi plan, jer su u fokusu drugi aspekti ličnosti, dok rodni identitet (ma koji on bio!) igra bitniju ulogu koja se tiče privlačnosti kod biseksualaca. 

Primera radi, kao biseksualac mogu te privlačiti isti i ljudi drugih rodnih identiteta – ne nužno svih. Možeš imati preferenciju ka određenim, ali ne nužno. Kada rodni identitet uopšte ne znači ništa kod seksualnog i/ili emotivnog osećaja privlačnosti, tada je po sredi panseksualnost. 

Neki se identifikuju i kao pan i kao bi, jer se ova dva pojma u mnogim tačkama dodiruju – kako god, važno je da identifikacija, odnosno samoodređenje ne mora ama baš nikakve veze da ima sa seksualnom praksom, već isključivo sa unutrašnjim doživljajem.

 

Autor: Stefan Šparavalo

Stefan je rođen i odrastao u Beogradu. Po struci je diplomirani politikolog, a više od pet godina se bavi odnosima s javnošću, marketingom i društvenim mrežama. Uživa takođe i u pisanju, za šta je u par navrata i nagrađen. Prvi korak u LGBT+ aktivizmu počinje sa Labrisovim treningom o političkom liderstvu LGBT+ osoba 2014. godine. Sada je deo ekipe Da se zna!, gde radi kao koordinator za medije i odnose sa javnošću.   

Share this post

Back to Press